Sık Sorulan Sorular

Kış işleri iklime ve yetiştirilen bitkilere göre planlanır. Önce kırılmış dal, gevşemiş bağ, tıkanmış drenaj ve donla zarar görebilecek saksıları kontrol edin. Hassas saksıları korunaklı yere alın; dışarıda kalan kapların su tahliye deliklerini açık tutun. Bitkilerin su tüketimi azalsa da toprağı tamamen unutmayın, yağış almayan kapları ihtiyaç oldukça sulayın. Aletleri temizleyip bakımını yapmak, tohum ve etiketleri düzenlemek, kompostu gözden geçirmek de bu dönem için uygundur. Budamayı yalnızca ilgili türün doğru budama zamanında yapın; her bitkiyi kışın budamak doğru değildir.

İlkbahar çalışmaları takvim gününden çok toprağın ve havanın durumuna göre başlar. Toprak ele yapışacak kadar ıslakken kazmak yapısını bozabilir; avuçta sıkılan toprak kolayca dağılıyorsa işlenmeye daha uygundur. Önce yatakları, drenajı, kış hasarını ve yabancı otları kontrol edin. Serin mevsim sebzileri, toprak işlenebilir olduğunda ve türün sıcaklık isteği karşılandığında başlayabilir. Domates, biber ve kabak gibi sıcağı seven türler için bölgenizdeki son don olasılığını ve gece sıcaklıklarını bekleyin. İçeride yetişen fideleri dışarıya birden çıkarmayın; ışık, rüzgâr ve sıcaklığa kademeli olarak alıştırın.

Yaz koruması, bitkiyi sürekli gölgede bırakmak anlamına gelmez. Önce türün güneş isteğini bilin. Toprağın nemini sabah kontrol edin, gerekiyorsa kök bölgesini derinlemesine sulayın ve sık, yüzeysel su vermekten kaçının. Uygun malç, açık toprakta nem kaybını ve sıcaklık dalgalanmasını azaltır; malçı gövdeye yığmayın. Yeni dikilmiş fide veya gölgeye alışmış bitki, aşırı sıcak günlerde geçici gölgelemeden yararlanabilir. Saksıları sıcak duvar ve koyu zeminin yansıttığı ısıdan uzaklaştırmak da etkili olabilir. Öğle sıcağında budama, saksı değişimi ve yüksek doz gübreleme gibi ek stres oluşturan işlemleri erteleyin.

Sonbaharda ekilebilecek bitkiler bölgenin ilk don tarihi, kış sıcaklığı ve ürünün hasada ulaşma süresine göre değişir. Ispanak, roka, marul, turp ve bazı lahana grubu sebzeler serin koşullarda yetişebilir; ancak çeşidin soğuğa dayanımı ve kalan gün sayısı kontrol edilmelidir. Sarımsak genellikle sonbaharda dikilir, fakat doğru zaman yerel iklime göre belirlenir. Her soğan çeşidi de her bölgede kışlık değildir. Tohum paketindeki “olgunlaşma gününü” beklenen ilk dondan geriye sayın ve kısa sonbahar günlerinde gelişmenin yavaşlayacağını hesaba katın. Şiddetli kış görülen yerlerde örtü veya korunaklı yetiştirme gerekebilir.

Kışın bütün saksı bitkilerini daha sıcak bir yere taşımak doğru değildir; türün sıcaklık ve dinlenme isteğini öğrenin. İç mekâna alınacak bitkiyi önce zararlı, yumurta ve hastalık belirtisi açısından inceleyin; diğer bitkilerden bir süre ayrı tutun. Saksıyı soğuk cam, kapı cereyanı, kalorifer ve doğrudan sıcak hava akımından uzaklaştırın. Günler kısaldığında büyüme yavaşlayabileceği için sulama arası uzayabilir, fakat takvimle değil harcın nemiyle karar verin. Tabağında su bırakmayın. Işık yetersizse daha aydınlık konum veya uygun bitki lambası kullanın; aktif büyüme yoksa gelişigüzel gübrelemeyi azaltın.

Kış öncesi hazırlık, her toprağa gübre dökmekle başlamaz. Önce hasat artıklarını ayırın; hastalıklı dokuları ve tohum bağlamış sorunlu yabancı otları uygun biçimde uzaklaştırın. Toprak analizi gerekiyorsa gübre ve pH düzenleyici kararından önce yaptırın. Olgun kompost ihtiyaca göre yüzeye uygulanabilir, ancak fazla miktar besin ve tuz birikimine neden olabilir. Çıplak yatakları uygun bir örtü bitkisi veya temiz organik malçla korumak erozyonu ve yüzey sıkışmasını azaltır. Ağır, ıslak toprağı sonbaharda sürekli çevirmeyin. Çok yıllık bitkilerin kök çevresindeki drenajı ve sulama sistemini de donlardan önce kontrol edin.

İlkbaharda gübreleme yapılabilir, fakat takvim geldi diye her bitkiye gübre verilmez. Önce yeni sürgün ve kök gelişiminin başladığını, ışık ve sıcaklığın büyümeyi desteklediğini doğrulayın. Yeni alınmış veya taze, önceden gübrelenmiş harca dikilmiş bitki hemen ek besin istemeyebilir. Kuru harca yoğun gübre vermek kökleri yakabilir; önce normal sulama düzenini kurun. Ürünün etiketindeki bitki, doz ve tekrar aralığını izleyin, düşük dozla başlayın. Sararma ya da zayıf büyümeyi doğrudan besin eksikliği saymayın; kök çürümesi, yanlış pH ve yetersiz ışıkta verilen gübre kullanılmadan harçta birikebilir.

Sonbaharda toprağı canlı örtü bitkisiyle veya uygun malçla kaplamak, yağmur ve rüzgâr erozyonunu azaltabilir, yüzeyde kabuklaşmayı sınırlayabilir ve yabancı otlara yer bırakmayabilir. Örtü bitkilerinin kökleri toprağın yapısına ve besinlerin tutulmasına katkı sağlar. Ancak her örtü zararlıları uzaklaştırmaz; yanlış tür sonraki ürünle aynı hastalık ailesini paylaşabilir veya ilkbaharda su ve besin için rekabet edebilir. Amacı önce belirleyin: erozyon, organik madde, azot tutma ya da yabancı ot baskılama. Bölgeye uygun türü, ekim tarihini ve ilkbaharda nasıl sonlandırılacağını planlayın. Malçı da gövde ve taç üzerine yığmayın.

Yazın çim biçmek tek başına zararlı değildir; zarar çoğunlukla çimi çok kısa kesmekten, kör bıçaktan ve sıcak-kurak dönemde ağır makineyle geçmekten doğar. Bir biçimde yaprak uzunluğunun yaklaşık üçte birinden fazlasını almayın ve sıcak dönemde biçme yüksekliğini artırın. Bıçak keskin olsun; yırtılmış uçlar daha fazla su kaybeder. Toprak çok kuruysa, çim büyümesi durmuşsa veya ayak izi uzun süre kalıyorsa biçmeyi yağış ya da sulama sonrasındaki toparlanmaya erteleyin. Islak çimi biçmek de toprağı sıkıştırabilir ve kesimi düzensizleştirir. Günün serin saatleri uygundur, fakat asıl karar çimin nem ve büyüme durumuna göre verilmelidir.

Kışın gübreleme kararı bitkinin gerçekten büyüyüp büyümediğine bağlıdır. Düşük ışıkta gelişmesi duran çoğu ev bitkisi besini yavaş kullanır; düzenli yaz dozuna devam etmek harçta tuz birikimine ve kök zararına yol açabilir. Buna karşılık güçlü bitki ışığı altında aktif büyüyen, kışın çiçeklenen veya serada yetiştirilen bazı türler sınırlı besine ihtiyaç duyabilir. Bitkinin türünü, yeni sürgün durumunu ve kullandığınız harçtaki mevcut gübreyi kontrol edin. Etikette kış dozu yoksa gelişigüzel takvim oluşturmayın. Hasta, susuz veya kökü çürümüş bitkiyi gübreyle toparlamaya çalışmayın; önce çevre ve sulama sorununu düzeltin.

Mevsim geçişlerinde ışığın süresi ve açısı, gece-gündüz sıcaklığı, iç mekân nemi ve bitkinin su tüketimi aynı anda değişebilir. Sonuç olarak büyüme yavaşlaması, birkaç yaşlı yaprağın dökülmesi veya sulama aralığının değişmesi görülebilir. Bitkiyi pencereye yaklaştırma, dışarı çıkarma ya da içeri alma işlemlerini kademeli yapın; ani doğrudan güneş yaprak yakabilir. Takvimdeki eski sulama gününü sürdürmek yerine harcı kontrol edin. İçeri alınan bitkileri zararlı açısından inceleyip bir süre ayırın. Birkaç değişikliği aynı gün yapmayın; ışık, sulama ve sıcaklığı sırayla ayarlamak bitkinin tepkisini anlamayı kolaylaştırır.