Ekim Ayı Bitki Takvimi

Lahana, brokoli ve karnabaharı ekimde toprağa yerleştirmek yalnız ılıman bölgelerde veya koruma altında gerçekçidir. Soğuk bölgelerde bu ürünlerin fideleri daha erken dikilmiş olmalıdır; ekim ayında tohumdan başlatmak baş oluşturmaya yetmeyebilir. Çeşidin hasada kadar gün sayısını ve beklenen ilk sert donu karşılaştırın. Sağlıklı fideleri kök topunu dağıtmadan dikin, aralarında hava dolaşımı bırakın ve kök çevresini sulayın. Gece soğukları için tünel ya da tarım örtüsünü önceden hazırlayın.

Sezonu biten sebzelerde amaç bütün yaprakları kesmek değil, yatağı sağlıklı biçimde kapatmaktır. Donmuş, hastalıklı veya artık ürün vermeyen tek yıllık bitkileri kökleriyle inceleyerek kaldırın. Sağlıklı artıklar parçalanıp uygun komposta eklenebilir; hastalıklı dokuları soğuk komposta koymayın. Pazı, pırasa ve bazı lahana türleri yaşamaya devam ediyorsa sağlam yapraklarını bırakın. Toprağı uzun süre çıplak bırakmamak için malç veya örtü bitkisi kullanın, çok ıslak zeminde ağır işlem yapmayın.

Malç toprağı besin kaybına karşı tek başına kapatan bir mühür değildir; yüzeyi yağmur darbesinden, sıcaklık değişiminden ve yabancı otlardan korur, organik malç zamanla madde kazandırır. Ekimde hastalıksız yaprak, saman veya olgun kompost kullanılabilir. Malçı suya doymuş toprağın üzerine kalın yığmayın ve çok yıllık bitkilerin gövde ya da taç kısmına dayamayın. Önce yabancı otları temizleyip toprağın nemini kontrol edin. Kireç ve gübre kararını malçtan ayrı, analiz sonucuna göre verin.

Ekim ayında geç domates, biber, fasulye ve son yeşilliklerin hasadı yerel don tarihine göre planlanır. Don uyarısı varsa olgun ürünleri önceden toplayın; rengi dönmeye başlamış sağlam domatesler içeride tamamlanabilir. Hastalıklı veya çatlamış meyveleri depoluklarla karıştırmayın. Pazı, roka ve bazı lahana türleri hafif serinliğe dayanabilir, fakat dayanım çeşide göre değişir. Hasattan sonra bitki köklerini inceleyin, sorunlu artıkları uzaklaştırın ve yatakta çıplak toprak bırakmamak için sonraki bakımı planlayın.

Kışlık kabak, havuç ve kırmızı pancarın ekimde hasada gelmesi ekim tarihi ile yerel dona bağlıdır. Kışlık kabağı kabuğu sertleşip sapı kuruduğunda, don görmeden kesin; kısa bir sap bırakıp kuru ve havadar yerde kabuğunu sertleştirin. Havuç hafif serinlikte toprakta kalabilir, ancak toprak donacaksa önceden sökülmelidir. Pancar kökünü zedelemeden kaldırın, yaprak sapını kısa bırakın. Çürük veya kesilmiş ürünleri depoluklardan ayırın ve depoyu düzenli kontrol edin.

Lale, nergis ve sümbül soğanları toprak serinledikten sonra, donmadan önce kök geliştirecek zamanda dikilir; ekim ayı birçok bölge için uygundur fakat tek tarih değildir. Sert, küfsüz ve yarasız soğan seçin. Sivri uç yukarı gelecek şekilde, türüne ve soğan büyüklüğüne uygun derinlikte yerleştirin. Su biriken ağır toprakta drenajı iyileştirin veya yükseltilmiş alan kullanın. Saksıda mutlaka drenaj deliği bırakın; dikimden sonra sulayın fakat toprağı sürekli ıslak tutmayın.

Solmuş çiçekleri kesmek bahçeyi düzenler, fakat sonbaharda bütün sapları ve başları kaldırmak gerekmez. Hastalıklı, çürümüş ve yere yatmış parçaları öncelikle temizleyin. Sağlıklı tohum başlarının bir bölümü kuşlara besin, içi boş saplar da yararlı canlılara barınak sağlayabilir. Tohum istemediğiniz yayılıcı türlerin başlarını olgunlaşmadan alın. Yeşil yapraklı çok yıllıkları erkenden dipten kesmeyin; bitkinin doğal sararmasını bekleyin. Kesim aletini temiz tutun ve artıkları durumuna göre ayırın.

Çiçek yatağına ekimde iyi olgunlaşmış kompost eklemek toprağın yapısını ve organik maddesini destekler. Kompostu bitki taçlarına yığmak yerine boş yüzeye ince ve eşit bir tabaka halinde yayın. Taze gübre, yabancı ot tohumu ve kök yakma riski taşıyabilir; tam olgunlaşmamış malzemeyi doğrudan hassas köklerle buluşturmayın. Toprak suya doymuşken kazı yapmayın. Kompost her besin eksikliğini çözmediği için kireç, fosfor veya başka gübre kararlarını mümkünse toprak analizine göre verin.

Ekim, soğuk bölgelerde meyve fidanı dikimi için değişmez bir son tarih değildir. Yaprak döken fidan, toprak donmadan önce kök oluşturabilecek zaman varsa sonbaharda dikilebilir; kışı çok sert geçen veya drenajı zayıf yerde ilkbahar daha güvenli olabilir. Türün soğuğa dayanımını ve fidanın saksılı ya da açık köklü oluşunu değerlendirin. Kök boğazını gömmeyin, aşı noktasını yukarıda bırakın, dikimde iyice sulayın ve toprak donana kadar kök nemini izleyin.

Ekim ayında meyve ağacında kurumuş, kırılmış veya açıkça hastalıklı dallar güvenlik amacıyla alınabilir; buna karşılık bütün verimsiz görünen dalları kesmek doğru değildir. Bir dalın meyve verme potansiyeli türe, yaşına ve üzerindeki tomurcuklara bağlıdır. Ağaç yaprak dökümüne hazırlanırken geniş çaplı şekil budamasını erteleyin. Kesilecek dalı gövdeyle sıfır kesmeyin, dal yakasını koruyun ve büyük ya da yüksekteki işler için uzman desteği alın. Aletleri ağaçlar arasında temizleyin.

Meyve ağacının altına kış öncesi gübre koymak zorunlu değildir. Kullanılacak hayvan gübresi iyi yanmış ve güvenilir kaynaklı olmalı; taze gübre kökleri zorlayabilir, yabancı ot ve gıda güvenliği sorunları doğurabilir. Besin ihtiyacını toprak ya da yaprak analizi ve yıllık sürgün gelişimiyle değerlendirin. Uygun görülürse malzemeyi gövdeye dayamadan aktif kök alanına ince tabaka halinde yayın. Donmuş, suya doymuş veya eğimli zeminde yüzey akışı beklenirken uygulama yapmayın.

Ayva ve nar ekimde hasada gelebilir; kesin tarih çeşit ve iklime göre değişir. Ayvada kabuğun yeşilden sarıya dönmesi, belirgin koku ve tüylerin kolay silinmesi olgunluk işaretlerindendir. Narda çeşidine özgü renk, dolgun görünüm ve kabuk durumu birlikte değerlendirilmelidir; çatlamayı beklemek kalite kaybına yol açabilir. Meyveyi dalı yırtmadan makasla kesin, darbelerden koruyun. Çatlak ve yaralı olanları önce tüketin; depolanacak sağlam ürünleri serin, havadar yerde düzenli kontrol edin.