Kendi Kompostunuzu Hazırlayın

Kendi kompostunuzu hazırlamak için önce ne kadar atık ürettiğinizi ve oluşacak ürünü nerede kullanacağınızı düşünün. Birkaç saksısı olan balkonla geniş bir bahçenin ihtiyacı aynı değildir. Bu çalışma, sebze ve meyve artıklarını kuru malzemelerle birlikte işleyen, hava alan bir ev kompostu düzeni kurmak içindir. Solucanlı sistem veya havasız fermantasyon kovası ayrı yöntemlerdir.

Hedef, her gün çıkan bütün atığı tek kaba sığdırmak değildir. Yönetebildiğiniz miktarla başlayıp kokuyu, nemi ve ayrışmayı gözlemlemek daha kullanışlı bir başlangıçtır. Elde edeceğiniz kompost bir toprak düzenleyicidir; bütün bitkilerin besin ihtiyacını tek başına karşılayan, içeriği standart bir gübre değildir.

Kuruluma başlamadan hazırlayın

• Geçmişinde zararlı madde bulunmayan, bu iş için uygun, hava girişli bir kompost haznesi.
• Kuru yaprak veya kaplamasız, uygun karton parçaları için ayrı bir saklama alanı.
• Sebze ve meyve hazırlığından kalan küçük parçalar.
• Karıştırmaya uygun bir el aleti, eldiven ve tarih yazabileceğiniz etiket.
• Yağmur ve sızıntı durumunu kontrol edebileceğiniz, erişilebilir bir yer.

Sıradan bir kovayı hava geçirmez kapatıp kullanmayın. Küçük bir sistemin büyük sıcak kompost yığını gibi ısınmasını da beklemeyin. Hazır hazne kullanıyorsanız hava ve su çıkışlarını üreticinin tarif ettiği biçimde düzenleyin. Balkonda sızıntının alt kata gitmeyeceğini ve kabın devrilmeyeceğini baştan kontrol edin.

1. Atıkları mutfakta ayırın

Uygun sebze ve meyve parçalarını geçici bir toplama kabında biriktirin. Bu kabın görevi atığı asıl sisteme taşımaktır; içinde günlerce sıkışan ıslak artıklar dengeli kompost sayılmaz. Büyük parçaları küçültün, fakat malzemeyi birbirine yapışan püreye çevirmeyin. Kuru malzemeyi de karıştırılabilecek büyüklükte hazırlayın.

Ev tipi basit düzende et, süt ürünleri, yağlı yemek ve evcil hayvan dışkısını dışarıda bırakın. Hastalık belirtili bitkileri, tohum taşıyan veya yeniden köklenebilen yabancı otları ayrıca değerlendirin. Küçük bir haznenin bunları etkisiz hâle getirdiğini varsaymayın.

2. Islak artıkları kuru malzemeyle birleştirin

Hazneye kuru, hava boşluklarını koruyabilen malzemeyle başlayın. Nemli mutfak artıklarını tek parça bir tabaka hâlinde bırakmak yerine kuru malzemeye yedirin. Yeni eklemelerin üzerini uygun kuru materyalle örtün. Kabın yanında hazır kuru malzeme bulunması, her eklemede denge kurmayı kolaylaştırır.

Her mutfağın atık bileşimi farklı olduğundan aynı kova ölçüsü her durumda aynı sonucu vermez. Malzeme ıslak ve yapışkan bir kütleye dönüşüyorsa karışıma hava kazandırın ve kuru materyalle dengeleyin. Tamamen kuru, değişmeden duran parçalar varsa kontrollü nemlendirme gerekebilir. Yöntem seçimi ve sorunlar için Oregon State’in kompost sistemleri rehberini inceleyebilirsiniz.

3. Takvimden önce kabın durumuna bakın

İlk günlerde her kontrolünüzde üç şeyi not edin: ağır koku var mı, malzeme sıkışmış mı, nem dengeli mi? Karıştırmak gerekiyorsa yalnızca üst yüzeyi hareket ettirmeyin; nemli kümeleri açın. Her gün gereksiz yere bütün sistemi dağıtmak da şart değildir. Müdahalenin nedenini belirleyip sonraki kontrolde etkisine bakın.

Meyve sinekleri artıyorsa açıkta kalan taze parçaları ve kabın çevresini kontrol edin. Ağır koku varsa ilk araştırılacak konulardan biri fazla nem ve yetersiz havadır. Koku bastırıcı eklemek veya kovayı tamamen kapatmak yerine koşulu düzeltin. Birden fazla değişiklik yaparsanız hangisinin işe yaradığını anlamak zorlaşır.

4. Bir partiyi olgunlaşmaya ayırın

Sürekli yeni atık eklenen haznede bütün içerik aynı yaşta olmaz. Yeterli miktar biriktiğinde eklemeye ara verip o partiyi olgunlaşmaya bırakabilirsiniz. Yeni atık için ikinci bölümünüz yoksa bir süre başka bir atık yönetimi kullanmanız gerekebilir. Kabın üzerine başlangıç ve son ekleme tarihini yazın.

“Bir ay doldu, hazır” kararı vermeyin. Malzemelerin büyük ölçüde tanınmaz olması, rahatsız edici koku bulunmaması ve karıştırmadan sonra belirgin yeniden ısınmanın sona ermesi birlikte değerlendirilir. Soğuk bir hazne, kuru veya küçük olduğu için de ısınmıyor olabilir. İri, ayrışmamış parçaları sonraki partiye ayırabilirsiniz.

İlk ürünü nerede kullanacaksınız?

Olgun ürünü, mevcut toprağın ve bitkinin ihtiyacına göre kullanın. Bütün fide kaplarını yalnızca yeni kompostla doldurmayın. Önce uygun bir uygulamada sınırlı miktarı değerlendirin, kullanılan miktarı ve ortamın davranışını kaydedin. Kompost üretmek, toprağa her sezon kontrolsüz katkı ekleme zorunluluğu doğurmaz.

Bir sonraki partiye başlamadan en çok zorlandığınız aşamayı düzeltin. Kuru malzeme sürekli eksildiyse onu önceden hazırlayın; hazneye ulaşmak zorsa yerini değiştirin. Küçük bir sistemin devamlılığı, alışkanlıklarınıza uygun kurulmasına bağlıdır. Temel kavramlar için Kompost Nedir? sayfasına da bakabilirsiniz.